Puzzle
Puzzle
Słowo „puzzle" pochodzi z języka angielskiego
i może oznaczać zamieszanie i łamanie głowy, lecz
także zagadkę i układankę. Tym samym określenie
to doskonale pasuje do zabawy, którą wymyślił
w roku 1763 angielski miedziorytnik John Spilsbury.
Mianowicie naklejał on drukowane mapy na
cieniutkie deseczki z mahoniu, a następnie rozcinał
całość wzdłuż granic państw i oferował jako
„Materiał edukacyjny ułatwiający naukę geografii".
Ten pomysł chwycił i wkrótce oferowano PUZZLE
do każdego przedmiotu nauczania. Mimo iż te
ręcznie wykonywane gry edukacyjne były bardzo
drogie, to jednak PUZZLE szybko spopularyzowały się
w całej Anglii, a wkrótce stały się nawet ulubioną
rozrywką dorosłych. Co prawda, dla nich tematy
układanki były inne, np. preferowano „wyjątkowe
wydarzenia" lub „wybitne osobistości". Często
PUZZLE przeznaczone były do samodzielnego
rozcinania. Pakowane w tekturowe opakowania
lub drewniane kasetki mogły stanowić doskonały
prezent. Praktycznie do połowy XIX wieku domeną
PUZZLE pozostawała Anglia.
W drugiej połowie XIX wieku PUZZLE rozpowszechniły
się w Europie i USA. W tym okresie
rozpoczęto konstruowanie pił włośnicowych, które
znacznie obniżały koszty i przyśpieszały produkcję
tych układanek. Oprócz tego umożliwiały one
uzyskiwanie lepiej wykonanych, dokładniej ciętych
krawędzi. Poprzednio wielkość i kształt fragmentów
zależne były od motywu, jaki przedstawiał cały
obraz, a fragmenty składały się z nieregularnych,
często nie zazębiających się części. Teraz, dzięki
precyzyjnemu pocięciu na fragmenty o wymyślnych,
celowo pozakrzywianych krawędziach, obrazek
układanki nie był już tak łatwy do ułożenia.
Na początku XX wieku rozpoczęto maszynową
produkcję układanek typu PUZZLE z kartonu za pomocą
mechanicznego wykrawania, co pozwoliło
na znaczne obniżenie kosztów produkcji i otworzyło
drogę do produkcji masowej. Przez dziesięciolecia
formaty układanek i liczba ich części ulegały
ciągłemu powiększeniu, aż wreszcie powstały PUZZLE
zawierające do 12 000 kawałków.
Układanka PUZZLE jest znakomitym, odprężającym
zajęciem dla osób samotnych, choćby dlatego,
że zapomina się o upływie czasu. Poza tym
zabawie tej chętnie oddają się cale grupy uczestników,
przede wszystkim rodziny. Ten, kto woli
jednak współzawodnictwo, może układać PUZZLE
na różnych turniejach, gdzie dwie lub więcej drużyn
układa „na czas" identyczny motyw.
PORADY DLA POCZĄTKUJĄCYCH: najważniejsze
przy ocenie jakości układanki są cięcia, które
muszą być bardzo dokładne. Części PUZZLE nie
powinny przylegać za luźno, ani też się zakleszczać.
Krawędzie i zaokrąglenia muszą do siebie pasować.
Oprócz tego każda część powinna być inaczej
uformowana, żeby wykluczyć możliwość zamiany.
Ponadto bardzo ważne jest takie wykonanie
cięcia, by łączyło ono fragmenty układanki, tzn.
by się one dokładnie zazębiały. Cięcie kawałków
układanki nie powinno pozwalać na ich rozsuwanie
po złożeniu, czyli ma to być tzw. cięcie łączące
(interlocking cut).
Początkujący powinni zacząć od układania PUZZLE
składających się z 500 części. Ważny jest motyw,
jaki zamierzamy układać. Im bardziej kontrastowy
i bogaty w szczegóły, tym łatwiej znajduje się jego
części. Niezwykle trudne do ułożenia są jednorodne
powierzchnie (np. niebo, woda lub trawa).
Jedną ze skuteczniejszych metod układania PUZZLE
jest wyszukiwanie wszystkich elementów o równo
obciętych brzegach, które tworzą krawędzie układanki.
Wtedy można przejść do budowania motywu,
rozpoczynając od jego brzegów. Można też ułożyć
na początku te fragmenty PUZZLE, które wyróżniają
się jasnym kolorami lub ostrymi konturami,
a następnie wypełniać przestrzenie pomiędzy nimi.
Dobrze jest móc zostawiać rozpoczętą układankę
na stole i wracać do niej, kiedy przyjdzie nam
na to ochota. Ale jeśli to nie jest możliwe, wystarczy
przenieść ją na odpowiednią podkładkę.