Scrabble
Scrabble
Liczba graczy: 2-4
Rekwizyty gry: plansza, płytki z literami, stojaki
do układania płytek, woreczek
We współzawodnictwie gier towarzyskich, opartych
na rozwiązywaniu krzyżówek, największą popularność
zdobyło SCRABBLE, chociaż i przed nią, i razem
z nią pojawiło się na rynku wiele innych gier
krzyżówkowych. Były to opisywane już wcześniej
w tej książce gry, takie jak TYP-DOM i PULOK, znane
w Europie, oraz rozmaitość gier, które pojawiły
się na rynku amerykańskim. Należały do nich, między
innymi, powstałe w 1938 roku WORDY i THE NEW
CROSSWORD GAME.
Tymczasem żyjący w Paryżu rosyjski emigrant
Simon Braude opisał w roku 1941 grę ESPRISSIMO.
Tak się złożyło, że był on również w kontakcie
z amerykańskim producentem SCRABBLE i zażądał
dla siebie części praw autorskich, co zaowocowało
oprócz tego wydaniem jeszcze innej gry LINGUA.
Za autora SCRABBLE uważa się Amerykanina
Alfreda M. Buttsa, który dostarczył 9 marca 1938
roku w Nowym Jorku urzędnikowi patentowemu
Anthony'emu W. Dellerowi opis gry literowej
CRISS-CROSS. Dołączył szkice gry, która w dużym
stopniu przypominała dzisiejszą SCRABBLE. Według
informacji otrzymanych od producenta, autor
został skłoniony przez swojego przyjaciela Jamesa
Burnota do produkcji tej gry. Stało się to faktem
od roku 1949 i trwało do 1953, gdy wytwarzanie
gry przejęli potentaci w tej dziedzinie, fabrykanci
gier - Selchow i Righter.
Umiejętna reklama i zręczne wprowadzenie gry
na rynek, dostępnej w różnych wersjach językowych,
znacznie przyczyniło się, obok jej dużej atrakcyjności,
do wprost niesamowitego sukcesu.
PRZEBIEG GRY
Poszczególni gracze wyciągają z woreczka 8 płytek,
które układają przed sobą, podobnie jak w REMIKU,
na specjalnym stojaku. Następnie rozpoczynają
kolejno wykładanie dwóch lub większej ilości płytek
z literami - pionowo i poziomo, tak by mogły
powstawać krzyżujące się wyrazy. Grę rozpoczyna
się od środka planszy.
Każda płytka z literą ma także nadrukowane punkty,
które mogą jeszcze ulec podwyższeniu, w zależności
od położenia, w jakim znajdzie się ona na
planszy. Są one podliczane po każdym wykonanym
ruchu, a płytki posiadane przez graczy uzupełniane
z woreczka, tak by uczestnicy gry mieli ich po 8.
Kolejno każdy z graczy dokłada do leżących
na stole płytek z literami jedną lub więcej liter,
tak żeby powstał nowy, mający sens wyraz. Wolno
również zrezygnować z dokładania liter do płytek
leżących na stole, jak i wymieniać je dowolnie
z taką samą liczbą liter pobranych z woreczka.
Gra się kończy, gdy zabraknie płytek i jeden z graczy
zdoła ułożyć swoje płytki, albo też wyczerpią
się wszystkie możliwości układania wyrazów.
W SCRABBLE są tzw. premie, tj. za ułożenie litery
na polu jasnoniebieskim przysługuje podwojenie
jej wartości, a na polu ciemnoniebieskim wartość
litery ulega potrojeniu. Pole jasnoczerwone podwaja,
a pole ciemnoczerwone potraja wartość słowa
na nich ułożonego (premia za słowo). Jeśli słowo
pokrywa większą liczbę „pól premiowych", to jego
wartość ulega odpowiedniemu zwielokrotnieniu.
Graczy, który od razu ułożył na planszy swoje
8 płytek, otrzymuje 50 punktów. Za płytki, które
nie zostały ułożone, gracze otrzymują punkty karne.
Lingua
liczba graczy: 2-4
Rekwizyty gry: plansza, kamienie z literami, podstawki
do układania kamieni, bloczek do zapisywania punktów,
woreczek
W tej grze ważną rolę odgrywają kolory kamieni.
Oprócz tego na planszy, w jej lewym górnym
rogu, znajduje się miejsce startu, a w dolnym prawym
rogu - meta. Ten, kto już zna SCRABBLE, znajdzie
w LINGUA jej atrakcyjną odmianę.
Gracze otrzymują z woreczka po 12 kamieni
z literami, które ustawiają przed sobą na specjalnej
podstawce. W każdej kolejce wolno ułożyć jedno
słowo. Nowy wyraz, który jest układany na planszy,
musi stykać się z co najmniej jednym już istniejącym
na planszy słowem. Wszędzie, gdzie stykają
się litery, musi znaleźć się wyraz o konkretnym
znaczeniu. Poszczególne słowo może być ułożone
(w danej rundzie) tylko raz.
Punkty są notowane w bloczku. Kolor kamieni
oznacza ich wartość: żółty = 1 , czerwony = 2 ,
zielony = 3 , niebieski =4 punkty. Wyraz ułożony
z kamieni jednego koloru daje każdej literze 25
dodatkowych punktów (słowo jednego koloru).
Kiedy kolor pola zgadza się z kolorem liter wyrazu
ułożonego na tym polu, to uznawane jest ono
za „asa". Jeśli jednemu z graczy uda się ułożyć
dziesiątego „asa", wszystkie punkty ulegają podwojeniu,
jeśli jest to „as" piętnasty, to punkty tego
uczestnika ulegają potrojeniu, przy dwudziestym
„asie" są powiększane czterokrotnie.
Gdy jedno z układanych słów osiągnie metę,
gra się zakończy. Zwycięzcą zostaje ten, kto
zgromadził na koncie największą liczbę punktów,
niezależnie od tego, który z graczy kończył grę.
Boggle
Liczba graczy, dowolna
Rekwizyty gry: 16 kostek z literami, plansza do układania
z 16 otworami
Jest to gra blisko spokrewniona z wcześniej
przedstawionymi, gdyż kostka na 6 bokach zamiast
punktów zaopatrzona jest w litery. Oryginalnym
przykładem jest gra wynaleziona około 1970 roku
w USA przez Alana Turoffa. 16 kostek przypada
na planszę, która składa się z 16 pól - otworów
(4 X 4). Uczestnicy gry usiłują ułożyć z liter
możliwie najwięcej jak najdłuższych wyrazów.
Letra-mix
Liczba graczy: dowołna
Rekwizyty gry: 13 kostek z łiterami, kubek do kości
W tej powstałej w 1975 roku grze układa
się z 13 kostek literowych słowa, które mogą
też krzyżować się.