Wyścigi i zakłady
Zakłady na wyścigach konnych znane były już w czasach antycznych.
Pierwsze wyścigi rydwanów rozegrano na igrzyskach olimpijskich w Grecji,
w 680 roku p.n.e. W roku 648 p.n.e. odbyły się pierwsze wyścigi
ogierów, czyli jakbyśmy dziś powiedzieli, klasyczna gonitwa. Także
w Cesarstwie Rzymskim od około 700 roku p.n.e. do 400 roku n.e. wyścigi
rydwanów należały do najbardziej ulubionych rozrywek podczas niezliczonej
liczby świąt w myśl rzymskiej zasady „chleba i igrzysk" dla ludu.
Organizowane były gonitwy zaprzęgów dwukonnych i czterokonnych,
zwanych kwadrygami. Udział w wyścigu brały najczęściej 4 zaprzęgi,
które siedmiokrotnie pokonywały wyznaczoną trasę. Początkowo powożącymi
byli niewolnicy, w późniejszych czasach zaprzęgami kierowali
ludzie wolni, a nawet cesarze.
Rozgrywanie wyścigów i stawianie przy tym zakładów w formie gry
prowadzonej na stole lub planszy są jeszcze starsze, niż wskazywałyby na
to dotychczasowe znaleziska.
Od stuleci, a najbardziej od XIX wieku, przybywa coraz więcej gier,
których zasady są oparte na regulaminie wyścigu. A w takiej rywalizacji
wszystko sprowadza się do tego, by po pokonaniu różnorodnych
przeszkód, dotrzeć jak najszybciej do celu, czyli być pierwszym na mecie
i zostać zwycięzcą. Można wyróżnić dwie główne grupy gier: mianowicie
takie, w których gracze utrudniają sobie wzajemnie dotarcie do mety lub
zbijają figury, np. BACKGAMMON lub PACHISI, i takie, w których dąży się
tylko do celu, bez komplikowania i utrudniania tego zadania przeciwnikom.
Do tych gier zalicza się m.in. gry spiralne.
Wzorcem dla planszowych gier wyścigowych stały się w XIX wieku
wyścigi konne. Jednakże szybki rozwój techniki doprowadził do opracowania
zasad wielu innych gier, których motywem były różnorodne
konkurencje. Tak więc poza planszami do gry w wyścigi konne powstały
plansze z wyścigami tramwajów, rowerów, samochodów i samolotów.
Wyścigi uliczne, wyścigi na torze, mistrzostwa rajdowe — wszystko to
znajdowało swoje odbicie na planszy. Z tego zalewu różnych gier,
opartych na zasadzie rywalizacji, wyróżnia się kilka, które chcielibyśmy
krótko przedstawić w tym rozdziale. Niektóre z nich łączą współzwodnictwo
w szybkim pokonywaniu trasy, z atrakcją przewidywania i typowania
zwycięzcy, czyli z tzw. zakładem.
Zakłady na wyścigach traktuje się jako swoisty hazard. We wszystkich
krajach ustalono dla nich odpowiednie przepisy prawne i pobierane są
podatki. Za ojczyznę współczesnych zakładów wszelkiego rodzaju uważa
się Anglię.
Wyścigi konne
Prosta gra w wyścigi zawiera planszę z owalnym
albo okrągłym torem gonitwy, który ma od 50
do 60 pól. 6 pól to przeszkody, a 6 innych - tzw. pola
pozytywne (wspomagające). Gracze muszą wnieść
określone stawki, które tworzą tzw. bank. Gra
polega na trzykrotnym okrążeniu toru, na którym
czyhają na konia i jeźdźca różnorodne niespodzianki.
Pola pozytywne przynoszą zwycięskie punkty
oraz pomagają pokonywać przeszkody i przesuwać
się do przodu. Ale są też pola negatywne
(opóźniające). Przebywanie na nich wymaga zapłacenia
kary, powoduje nawet wypadnięcie zawodnika
z toru itd. Ten z graczy, który jako pierwszy
osiągnie metę, otrzymuje 2/3 puli znajdującej
się w banku, natomiast drugi z uczestników musi
zadowolić się resztą.
Tory większych gier liczą od 10 do 150 pól
i znajdują się tam takie przeszkody jak: mury, mosty,
żywopłoty lub rowy. Niektóre mają po jednej
stronie tor prosty, natomiast po drugiej tor
jest trudniejszy. Istnieje też możliwość typowania
zwycięzców, czyli totalizator. Przed właściwą
rozgrywką można stawiać zakłady, typując
zwycięzcę lub kolejność miejsc.
Dżokej
Liczba graczy: 2-6
Rekwizyty gry: plansza, karty dżokeja, 4 figury, piony,
bloczek do zakładów
DŻOKEJ (JOCKEY) jest również grą opartą na zasadzie
wyścigu, ale zawiera całkiem nowe elementy.
Została ona opracowana przez dwóch amerykańskich
profesorów Petera B. Murraya i Stevena T.
Spencera, którym zawdzięczamy także GIEŁDĘ.
Gra pojawiła się po raz pierwszy w 1973 roku.
Wszyscy uczestnicy poruszają się po planszy
takimi samymi figurami i tak długo, jak jest
to możliwe, i starają się utrzymać w tajemnicy
informację, na którego konia postawili.
W grze chodzi o to, żeby obstawić właściwego
konia i osiągnąć najwyższą wygraną. Rozgrywane
są trzy gonitwy, w których za każdym razem
startują cztery konie. Przed grą uczestnicy otrzymują
karty, dzięki którym można przesunąć do przodu
wszystkie cztery konie. Na początek jednak
ocenia się szanse koni, a na specjalnym bloczku
wpisuje swoje typy w taki sposób, by przeciwnicy
tego nie widzieli. Obstawia się zakłady
na zwycięstwo w wyścigu, na drugie miejsce,
a następnie - na kolejne miejsca, porządek czy
dochodzenie. Kupony z typowanymi zakładami
odkładane są na bok.
Teraz kolejno rozgrywane są karty dżokeja,
a konie przemieszcza się do przodu stosownie do
wskazówek zawartych na kartach. Każdy z graczy
może wykonywać ruch dowolnym koniem
znajdującym się na torze gry. Zadanie polega
na doprowadzeniu do mety koni, które typowaliśmy
na zwycięzców. Pomóc w tym może uważna
obserwacja ruchów innych graczy oraz umiejętne
używanie samych kart.