Ludus duodecim scriptorum
Ludus duodecim
scriptorum
Rzymska GRA w DWANAŚCIE LINII była znana jeszcze
przed nastaniem ery nowożytnej. Wykazuje ona
wiele podobieństw do wzorów egipskich i greckich
np. do SENETA.
Plansza składa się z 3 rzędów po 12 pól,
które często oznaczano literami albo także kołami,
kwadratami czy krzyżami. Ta gra, podobnie jak ALEA
i TABULA uchodzi za pierwowzór BACKGAMMONA.
PRZEBIEG GRY
W grze bierze udział dwóch graczy. Plansza składa
się z trzech rzędów po 12 pól w każdym. Przed
rozpoczęciem gry na pozycjach oczekujących (polach
startowych), znajdujących się w środkowym rzędzie
- stoją kamienie. Każdy z graczy ma ich 12. Celem
grających jest przeprowadzenie wszystkich kamieni
z prawego górnego pola, ruchem przeciwnym
do ruchu wskazówek zegara, do prawego dolnego
pola (od I do XXIV).
Gracze rzucają na przemian dwiema kośćmi.
Po wykonaniu każdego rzutu gracz decyduje
czy przemieszcza jeden kamień o sumę punktów
wyrzuconych na obu kościach, czy też przestawia
dwa kamienie o liczbę pól, jaką dla każdego z nich
wyznacza liczba punktów uzyskanych na jednej
kości. Jeśli na danym polu znajduje się tylko jeden
kamień, to może być z niego usunięty przez kamień
innego koloru. Jednak gdy znajdują się dwa lub
więcej kamieni danego koloru, to pole to jest dla
innych, tj. nieprzyjacielskich kamieni, zamknięte.
Po dublecie, czyli wyrzuceniu takich samych liczb
na obu kościach, wolno rzucić nimi jeszcze raz.
Zwycięża ten, czyje kamienie jako pierwsze przeszły
przez całe pole gry. Aby dotrzeć do końca planszy,
wystarczy wyrzucić potrzebną liczbę punktów.
Trudniejsza i bardziej emocjonująca jest gra,
gdy każdy z grających ma po 15 kamieni, a rzuty
wykonywane są trzema kośćmi. Również ta wersja
gry została przekazana przez starożytne źródła
(patrz też „Literatura" - autor A. Rieche).
Nard, Nardshir
NARD to powstała w Persji odmiana BACKGAMMONA.
Najstarsze informacje na ten temat znaleziono
w babilońskim „Talmudzie" z około 300 roku p.n.e.
W VIII wieku n.e. próbowano tej gry zabronić,
odwołując się do zasad Koranu. Jednak do dziś się
to nie udało.
Plansza oznaczała rok, a każda jej połowa
przedstawiała po 12 miesięcy. Wszystkie 24 pola
uważano za godziny doby. Natomiast 30 kamieni
symbolizowało 30 dni miesiąca. W grze stosowano
2 kości, które oznaczały dzień i noc, a suma punktów
po przeciwnych stronach kości do gry dawała liczbę
7, co odpowiadało siedmiu dniom tygodnia.
Ta symbolika znana była już Grekom w Cesarstwie
Bizantyjskim. Rozpowszechniła się ona z Persji
po całej Centralnej Azji.
Backgammon
Liczba graczy: 2
Rekwizyty gry: plansza, 2 komplety po 15 kamieni,
2 kości
PRZEBIEG GRY
Każdy z graczy otrzymuje 15 kamieni tego
samego koloru. Plansza składa się z 24 trójkątnie
wydłużonych pól zwanych liniami. Najczęściej są
one oznaczone cyframi od 1 do 12 i od lA do 12A,
chociaż czasami spotyka się numerację od 1 do 24.
Plansza podzielona jest przez środek tzw. bandą
na połowy, co daje odcinki po 6 trójkątnych pól
-linii, które nazywane są odpowiednio: „1 ćwiartka",
„2 ćwiartka", „3 ćwiartka" i „ostatnia ćwiartka".
Pozycja wyjściowa: gracz grający białymi ustawia
po 5 kamieni na polach 12A i 6, 3 kamienie
na polu 8 i 2 kamienie na polu lA. Grający czarnymi
ustawia odpowiednio: po 5 kamieni na polach 12
i 6A, 3 kamienie na polu 8A i 2 kamienie na polu 1.
Z tej pozycji wyjściowej każdy z graczy usiłuje,
za pomocą umiejętnie wykorzystywanych rzutów
kośćmi, doprowadzić swoje kamienie, tak szybko
jak jest to możliwe, do swojej ostatniej ćwiartki.
Następnie, gdy doprowadzi je do ostatniej ćwiartki,
wyrzuca je z planszy. Gracze wykonują ruchy
na przemian i próbują utrudniać sobie grę poprzez
blokowanie linii i zbijanie kamieni.
Każda linia może być obsadzona tylko przez
kamienie jednego koloru. Jeśli ruch kończy się na linii,
na której znajduje się jeden nieprzyjacielski kamień,
to jest on zbijany. Natomiast jeśli na danej linii
znajdują się dwa lub więcej kamieni jednego koloru,
to tworzą one węzeł, który nie może być zbity.
Więcej węzłów znajdujących się obok siebie tworzy
tzw. „most".
W zasadzie w grze tej chodzi o dobrze
zorganizowany odwrót. Kamienie stojące najdalej
są najbardziej narażone. Istotną zasadą tej gry
jest doprowadzenie tych kamieni w bezpieczne
miejsce wraz z jednoczesnym budowaniem blokad,
które będą opóźniały ruchy przeciwnika.