Senet, S'ent, Senat
Senet, S'ent, Senat
Liczba graczy: 2
Rekwizyty gry: plansza, piony, kości lub sztabki
Ślady tej gry planszowej pochodzą sprzed 5000 lat,
a jej nazwa jest bardzo dobrze dobrana; SENET znaczy
„przechodzenie obok". Najstarsze znaleziska
pochodzą z okresu Wczesnego i Starego Państwa
w Egipcie, tj z około 3200 roku p.n.e. Prostokątna
plansza liczy trzy rzędy, z których każdy ma 10
kwadratów („domów"). Są one częściowo
wypełnione pismem obrazkowym, a częściowo
przedstawiane jako siedziba bóstwa. W Tebach,
w Dolinie Królów, w grobowcu Tutenchamona
z czasów Nowego Państwa i XVIII dynastii
(1347-1337 p.n.e.), odnaleziono bardzo dobrze
zachowany stół do gry. Tutenchamon miał jeszcze
cztery stoły do gry w SENETA, które stały w przedniej
komorze grobowca. Niżej przedstawiony stół opiera
się na czterech lwich nogach, połączonych ramą
w kształcie sanek. Wykonano go z drzewa
hebanowego i wyłożono go kością słoniową oraz
pięknie ozdobiono misterną dekoracją insygniów
królewskich. Ruchoma skrzynia ma na swym spodzie
jeszcze jedną planszę o 20 polach oraz szufladę
do przechowywania pionów do gry i kości.
Prawdopodobnie były one wykonane z bardzo
kosztownych materiałów.
W grobie pewnego nomarchy, wysokiego rangą
urzędnika z czasów Starego Państwa, znaleziono
na ścianach, obok ilustracji innych gier, dokładne
rysunki przedstawiające zasady gry w SENETA.
Książę Rahotep z Meidum umieści! grę do SENETA
na liście przedmiotów, jakie należało złożyć w jego
grobowcu. Niektórzy z robotników budujących
piramidy wykorzystywali przerwę w pracy do gry
w SENETA. W tym celu pośpiesznie wyryli prostą,
kwadratową planszę do gry na bloku kamiennym
przeznaczonym do budowy.
Na drewnianym modelu okrętu wojennego,
pochodzącym z czasów Średniego Państwa,
przedstawiono dwóch oficerów, którzy umilali
sobie czas wachty grą w SENETA. Z kolei na ścianie
pałacu Ramzesa III, w Medinet Habu, widzimy
go grającego w SENETA razem ze swoimi córkami.
W SENETA grano nie tylko na kosztownych stołach,
lecz również na prostych drewnianych planszach,
a także na kamiennych blokach. SENET rozpowszechniony
był wszędzie i grali w niego ludzie ze
wszystkich warstw społecznych starożytnego
Egiptu. Nie służył tylko do spędzania czasu, lecz
spełniał także funkcje religijne.
SENET prawdopodobnie wzmacniał przekonanie
o przechodzeniu zmarłego w zaświaty. Stąd
da się wytłumaczyć dużą liczbę scen gry w SENETA
w grobach i „Księdze umarłych" z okresu Nowego
Państwa. Często przedstawia się zmarłego, który
siedzi przed niewidzialnym przeciwnikiem podczas
gry w SENETA. Stara się on w ten sposób „wejść"
w życie wieczne.
PRZEBIEG GRY
Chociaż istnieje wiele malowideł plansz tej gry
zachowanych na ścianach świątyń i grobowców,
to jednak nie pozostały żadne wskazówki i informacje
dotyczące przebiegu gry. Wiadomo tylko, iż była
ona przeznaczona dla dwóch osób, z których
każda starała się dobrze przemyślanymi ruchami
doprowadzić przeciwnika do trudnej sytuacji.
Piony przemieszczano na podstawie liczby
punktów uzyskanych z rzutów kośćmi lub sztabkami.
Celem gry wydawało się nie tyle zbicie nieprzyjacielskich
pionów, co zajęcie określonych pól
na planszy.
Prawdopodobnie gra ta została rozpowszechniona
także w cywilizacjach śródziemnomorskich i dzięki
kontaktom handlowym z Egiptu dotarła do Grecji.
W traktacie „Fajdros" Platon opisał gry planszowe
i losowe, które przywędrowały z Egiptu. SENET
uważany jest za pierwowzór GRY W DWANAŚCIE LINII,
którą znamy przede wszystkim jako BACKGAMMONA.